Anna Bijns, van Antwerpen

Samenvatting: Anna Bijns, van Antwerpen (zoals op de achterkaft)

Nooit is er in de Nederlandse taal hartstochtelijker over de liefde geschreven dan door Anna Bijns. En nooit heeft iemand zwaarder gescholden op ketters of venijniger de spot gedreven met huwelijk en gezin. En dat alles in gepassioneerde verzen in de volkstaal, die een wijde verspreiding vonden in handschrift en druk.
Tot aan haar dood op 82-jarige leeftijd gaf Anna Bijns onverschrokken commentaar op alles wat er in het roerige Antwerpen van de zestiende eeuw voorviel. Nooit toonde ze zich bevreesd voor de woede van de ketters en andere oplichters of voor repressies van stedelijke overheid of kerk. Maar ook bleef de vurige draad van bedrogen liefde en hartstocht branden, de harde verwijten aan haar verdwenen vriend, de schaamteloze smeekbeden aan zijn adres om weer terug te keren en de hoop om hem nooit meer en altijd weer te zien.

In Anna Bijns, van Antwerpen maakt Herman Pleij aan de hand van tal van nieuwe gegevens en gezichtspunten op meeslepende wijze duidelijk waarom Anna Bijns tot de grote schrijvers van de Nederlandse literatuur behoort.


'Weinig historici kunnen zo aanstekelijk kennis van het verleden levendig en actueel maken.'
elsevier

Herman Pleij is oud-hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, met een bijzondere belangstelling voor oudere literatuur in cultuurhistorisch perspectief.

'Dat Anna een vrouw was, speelde op elk vlak een rol. Van de beperkingen die dat haar oplegde leek ze zich weinig aan te trekken. Ze bewoog zich vrij, zelfs uitdagend, in traditionele mannengemeenschappen als die van de rederijkerskamer, de drukkerswereld en het franciscaner klooster. (...) Ze vond dat ze over een karakter beschikte dat op essentiële punten afweek van de natuurlijke eigenschappen van vrouwen. Van oudsher heetten vrouwen wankelmoedig te zijn en daardoor ongeschikt om leiding te geven en te besturen _ maar "een ander natuere zeldij aen mij vinden'. Anna vond zichzelf standvastig en zeker in staat om de wereld in elke gedaante naar haar hand te zetten.'

NBD|Biblion recensie

De emeritushoogleraar historische Nederlandse letterkunde Herman Pleij (1943), auteur van o.a. het tweede deel van de Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 'Het gevleugelde woord', is bij uitstek een kenner van de Antwerpse refreindichteres en schooljuffrouw Anna Bijns (1493-1575). Deze rijk geïllustreerde studie is echter niet allereerst een biografie - daarvoor is er te weinig over haar bekend -, maar meer een cultuurhistorisch werk over het Antwerpen van haar tijd (vandaar waarschijnlijk de komma in de titel), steeds uitgaande van haar in drie drukken en twee handschriften bewaard gebleven gedichten. In 8 hoofdstukken, onderverdeeld in 5 tot 7 paragrafen, behandelt hij uitvoerig, en ook wel breedsprakig, Anna en haar leven, Anna en de liefde, Anna en de ketters, Anna en de rederijkers, Anna en de drukkers en de (minder)broeders, Anna en de vrouwen, Anna en Antwerpen en ten slotte Anna en de dood. Aan het einde vinden we per hoofdstuk een verantwoording, een literatuurlijst en een register van namen en titels.
Dr. R.L.J. Bromberg (NBD|Biblion recensie)