Bernhard

Samenvatting: Bernhard (zoals op de achterkaft)

Schurk of schavuit, opportunist of held - over weinig mensen lopen de meningen zo uiteen als over de in 2004 overleden prins Bernhard. Annejet van der Zijl ging op zoek naar het menselijk verhaal achter de mythe. Ze vond een astmatisch, gepest jongetje in een verloren land, dat zich door een unieke samenloop van omstandigheden kon transformeren in het tegendeel van wat hij tot dan toe was. Maar ze vond ook een oude man die een hoge prijs had betaald voor al zijn echte of vermeende grootheid en tot zijn dood werd achtervolgd door de demonen uit zijn Duitse verleden.
Bernhard is niet het stoere jongensboek waarmee het onderwerp zelf de geschiedenis had in willen gaan. Het is ook niet het inktzwarte scenario dat zijn tegenstrevers op zijn leven plakten. Het is allemaal veel toevalliger en vooral menselijker dan dat - en daarom, misschien wel voor het eerst, begrijpelijk.


'Origineel... fascinerend... overtuigend.' de Volkskrant
'Het beste boek over Bernhard ooit.' RTL Boulevard
'Superieur onderzoek... een prestatie van jewelste.' Vrij Nederland
'Leest als een trein... onthullend' Het Parool
'Een ''onnederlandse biografie'': interpretatief en soepel... humaan en elegant'
Historisch Nieuwsblad
'[Van der Zijl] maakt het gedrag van Bernhard inzichtelijk en begrijpelijk.' Trouw
'Een fraai beeld... [geschreven] met verve en plezier' De Groene Amsterdammer
'Voortreffelijke biografie... een gedetailleerd, menselijk en juist daarom ook hyperrealistisch portret' De Morgen

NBD|Biblion recensie

Prins Bernhard is zijn hele leven lang bezig geweest zijn eigen reputatie en die van zijn familie (en met name zijn geliefde moeder Armgard) op te poetsen. Tot over zijn dood in 2004 heen probeerde hij zijn verhaal naar buiten te brengen. Een verhaal dat niet strookte met de waarheid, zoals Van der Zijl in deze studie pijnlijk duidelijk maakt. Zij bestudeerde de Duitse jeugd van de in 1911 als graaf geboren Bernhard en schetst op serene wijze het milieu waarin hij opgroeide, de scholen die hij bezocht, zijn vriendschappen en zijn stage bij IG Farben in Parijs - kortom: alles voordat hij contact zocht met Juliana om haar in 1937 te trouwen. Weinig van wat Bernhard verteld heeft, blijkt te kloppen: zijn ouders waren onbemiddeld, de nazi-sympathieën waren onmiskenbaar, hij was geen adjunct-directeur bij IG Farben enzovoort. Rijk geïllustreerd (in zwart-wit) en met een soepele pen worden de eerste 34 jaren van de prins (tot 1945) meeslepend gefileerd. Hij blijkt geen held, ook geen schurk, maar een mens van vlees en bloed die tot zijn laatste snik beducht was voor de echte waarheid over zijn verleden. Met lijst van geïnterviewde personen, eindnoten, literatuuropgave, register en enkele stambomen.
J. van Bree (NBD|Biblion recensie)