De reis van Gilgamesj

Samenvatting: De reis van Gilgamesj (zoals op de achterkaft)

'De reis van Gilgamesj' is een zoektocht naar de verschillende manieren waarop de (westerse) mens zijn gedachten over dood en hiernamaals heeft verbeeld. Uitgangspunt vormt de Sumerisch-Akkadische mythologie en vooral het Gilgamesj-epos, waarin voor het eerst vraagtekens worden gezet bij een beklemmende onderwereldeschatologie. Dit is de opvatting dat de doden naar een onaantrekkelijk onderaards rijk gaan, waar ze voor eeuwig opgesloten zitten.
Bij de Grieken zijn het vooral de mythologische figuren Dionysus en Orpheus die een bovenwereldeschatologie voorbereiden. Hier wordt de mens de mogelijkheid geboden na zijn dood de goden te vergezellen in de hemel. Deze revolutionaire verandering blijkt niet alleen nauw verbonden te zijn met een nieuwe visie op de dood, maar ook met de genese van ons zelfbewustzijn, onze seksualiteit en de verhouding der seksen.
In het laatste hoofdstuk wordt aandacht besteed aan de (post)moderne religiositeit, waar de eschatologische verbeelding verschraalt tot de aanvaarding van het niets en de absolute immanentie. Maar er blijkt ook een tendens te bestaan om de tegenstelling tussen iets en niets of transcendentie en immanentie juist te overstijgen. Hier raakt de (post)moderniteit aan (zen-)boeddhistische opvattingen.
'De reis van Gilgamesj' is naast een historische reconstructie van ideeën over dood, bewustzijn, hiernamaals en seksualiteit, vooral een wijsgerige doordenking ervan. Dit boek is tevens een genealogisch onderzoek naar de wortels van onze antropogenese of menswording.

NBD|Biblion recensie

Een Nederlands-Italiaanse filosoof en kunstenaar maakt in dit boek een boeiend verslag over de manier waarop de eschatologie zich door de eeuwen heen van de onderwereld naar de bovenwereld heeft ontwikkeld. Zijn uitgangspunt is de Sumerisch-Akkadische mythologie, vooral het Gilgamesj-epos, waarin volgens de auteur voor het eerst vraagtekens worden gezet bij de beklemmende onderwereldeschatologie. Hij trekt langs het voorhomerische Griekenland, waar vooral de mythologische figuren Dionysus en Orpheus de eerste doorbraak naar een bovenwereldeschatologie mogelijk maken. In het laatste hoofdstuk schuift de auteur door naar hedendaagse visies. In het spoor van enkele belangrijke (post)modernisten (h)erkent hij een radicale immanentie van alle levensbereiken, waarin voor traditionele hiërarchieën geen plaats meer is. Dit boek toont de menselijke zoektocht langs angsten, dromen en risicovol handelen. De moderne mens zal in dit verhaal ongetwijfeld veel van zichzelf herkennen en aanvoelen dat hij vandaag nog steeds geconfronteerd wordt met restanten uit die lange geschiedenis. Noten bij de tekst. Index en literatuurlijst achteraan.
Redactie Vlabin-VBC (NBD|Biblion recensie)