De Russen!

Samenvatting: De Russen! (zoals op de achterkaft)

De Russen! is Tom Lanoyes eerbewijs aan Anton Tsjechov. Hij werkte twee van diens vroege stukken - Platanov en Ivanov - radicaal om tot een zwarte komedie voor de dag van vandaag: de ontleding van een teleurgestelde generatie die verzuurd en reddeloos uit elkaar valt. Net als hun vele geliefden en boezemvrienden leven de manisch-depressieve Ivanov en de eeuwige rokkenjager en losbol Platonov in onvrede met zichzelf en hun veranderende samenleving. Ze vluchten in de roes van het nu, waarin ze zich steeds minder meester voelen van hun lot, en steeds verder verwijderd van hun vroege idealen.

Tom Lanoye staat bekend als romancier, dichter en columnist. Maar zijn grootste talent ligt misschien nog in het theater. Er zijn stukken van hem gespeeld theaterfestivals en in Duitsland is hij een van de meest gespeelde buitenlandse auteurs. Na de grensverleggende SHAKESPEARE-marathon TEN OORLOG en de EURIPIDES-bewerkingen Mama Medea en ATROPA, waagt Lanoye zich eindelijk aan zijn derde grote idool uit de wereldliteratuur, Anton Tsjechov.

De Russen! brengt na het Legendarische Ten Oorlog - Lanoyes Shakespeare-bewerking die een half etmaal in beslag nam - opnieuw een onvergetelijk en monumentaal fresco, voor maar liefst achttien acteurs. Het resultaat is een wervelende, caleidoscopische brok literatuur vol donkere humor - het portret van een groep mensen die vanuit een onbestemd gevoel van gemis en verlies wild om zich heen slaan, zondebokken zoeken en frustraties botvieren.
De Russen! beminnen elkaar of maken elkaar het leven zuur, en branden uiteindelijk op in een pandemonium waarin de tsjechoviaanse melancholie is vervangen door wrevel en onlust.

NBD|Biblion recensie

Na zijn meesterwerk 'Ten Oorlog' (de versmelting van de koningsdrama's van Shakespeare tot een mega-toneel) heeft Tom Lanoye opnieuw zoiets gedaan, ditmaal met twee vroege werken van Tsjechov. Resultaat is een vijf uur durend spektakel dat al in 2011 in première ging, maar tot de zomer van 2012 nog altijd spaarzaam op het repertoire staat*. Ditmaal dus een versmelting van 'Platonov' - het enige werk van Tsjechov dat in de tsaristische tijd nooit werd gespeeld en dat daarmee ontkwam aan de censuur - en van 'Iwanov'. De helden van de twee stukken hebben overeenkomsten (beide vroeger idealistisch, nu nihilistisch en defaitistisch), en ook hun beider entourage van drankzuchtige dokters, verarmde weduwen, jonge smachtende vrouwen en verlopen generaals laat zich gemakkelijk vermengen. Naast het in elkaar schuiven van bestaande scènes zijn ook nieuwe scènes geschreven, waardoor het geheel tijdlozer en daarmee actueler lijkt te worden. Onder het verbale geweld (veel personages zijn breedsprakig) schuilt wat maatschappijkritiek en een leegte die ook postmodern aandoet. Een boeiend en knap werk.
Willem Nijssen (NBD|Biblion recensie)