Een nieuwe Nederduitse spraakkunst

Samenvatting: Een nieuwe Nederduitse spraakkunst (zoals op de achterkaft)

Was de achttiende eeuw een periode van taalverval? Was het geschreven Nederlands in de Zuidelijke Nederlanden een bonte verzameling dialecten? Bestonden er alleen duidelijke taalnormen in het Noorden? Volgens deze studie is het antwoord hierop 'nee'.
De ontwikkelingen in Noord en Zuid liepen opvallend parallel. Vroeg in de achttiende eeuw verschenen er normatieve werken die later in de eeuw nog invloedrijk zouden zijn. Er ontwikkelde zich een steeds eenvormiger normatieve praktijk, die werd gedomineerd door schoolmeesters. Een opvallend kenmerk van de Zuidelijke praktijk was de zogenaamde accentspelling. Uiteindelijk vertaalden de parallelle ontwikkelingen zich ook in parallelle variëteiten: een typisch Zuidelijk en een typisch Noordelijk Nederlands.
In 'Een nieuwe Nederduitse spraakkunst' worden taalnormen en schrijfpraktijken onderzocht die leefden in de Zuidelijke Nederlanden in de achttiende eeuw. Het boek vult daarmee een belangrijke lacune op: over de taalsituatie in de achttiende eeuw is weinig bekend. Bovendien worden nieuwe bronnen voor de taalgeschiedenis ingeleid en deels uitgegeven. Het boek legt zo een fundament voor een sociolinguïstische beschrijving van de achttiende-eeuwse taal.

NBD|Biblion recensie

Tweede deel in de reeks 'Onbekend taalverleden', dat een forum biedt aan vernieuwend onderzoek naar de sociale geschiedenis van het Nederlands. De auteur, een linguïst verbonden aan de Universiteit Leiden en de VUB, ontkracht de stellingen dat het Nederlands in de Zuidelijke Nederlanden een bonte en chaotische verzameling dialecten vormde en dat alleen het Noorden duidelijke normen kende. Hij toont aan dat de taalontwikkelingen parallel liepen en dat ook in de Zuidelijke contreien een normatieve praktijk groeide. Het beeld van een 'chaotisch verval' ontstond vooral als gevolg van de orthografische represenatie van lange e- en o-klanken, die uiteindelijk leidde tot de typische accentspelling. Dit boek onderzoekt in de eerste plaats de taalnormen en schrijfpraktijken van de achttiende eeuw. Het vult een lacune in het sociolinguïstisch onderzoek van het Nederlands. Geschreven in heldere en toegankelijke taal. Met uitgebreide bronnenlijst en trefwoordenregister. Kaders en noten bij de tekst.
Redactie Vlabin-VBC (NBD|Biblion recensie)