Een onmiskenbare verwantschap

Samenvatting: Een onmiskenbare verwantschap (zoals op de achterkaft)

Toen Willem Frederik Hermans zich in de zomer van 1944 tot F. Bordewijk wendde, had hij nog geen letter gepubliceerd. Wel had hij enkele manuscripten ter beoordeling opgestuurd. Van de letterkundige D.A.M. Binnendijk was een kritische reactie gekomen: Hermans' literaire werk zou te dicht tegen dat van Bordewijk aan hangen. Om dit vermeende plagiaat te ontkrachten, richtte Hermans zich tot de schrijver zelf, met de vraag of hij wilde beoordelen of er 'van onduldbarenavolging gesproken kan worden'. Uit dit verzoek ontwikkelde zich een zowel voorzichtige als respectvolle verstandhouding. Hoewel gering in aantal, bieden de overgeleverde brieven een verrassend inzicht in de schrijfopvattingen van deze twee grootheden. Ze herkennen zich in elkaars voorkeur voor het wrede en surreële, ze voelen verwantschap in hun beider afkeer van het literaire leven, maar er is ook ruimte voor wederzijdse kritiek.

NBD|Biblion recensie

Zo'n vijftig brieven wisselden W.F. Hermans en F. Bordewijk tussen 1944 en 1965. Niet alle correspondentie is bewaard gebleven, maar wat er nu gebundeld is, blijkt alleszins leesbaar en interessant. Aanvankelijk is Hermans nog een ongepubliceerde beginner en Bordewijk al een grootheid. Hermans vraagt om advies, en zo ontstaat een verstandhouding op basis van groeiend wederzijds respect, waarbij Hermans de rol van leerling gaandeweg verruilt voor die van criticus. Fraai is ook dat Hermans zich niet altijd van zijn beste kant laat zien, wat wij nu wel weten en Bordewijk destijds waarschijnlijk niet. Het boek is degelijk uitgegeven, met een aardige inleiding door Christiaan Weijts. De tekstbezorging is effectief: goede eindnoten bij de brieven, een duidelijke verantwoording en een uitgebreid register. Een mooi boek voor de liefhebbers van Bordewijk en/of Hermans.
Drs. Cees van der Pluijm (NBD|Biblion recensie)