Het zwijgen van Jan Karski

Samenvatting: Het zwijgen van Jan Karski (zoals op de achterkaft)

Het zwijgen van Jan Karski vertelt over het leven van de Poolse verzetsheld Jan Karski. Als een van de weinigen bezocht hij het getto van Warschau en wist hij wat daar gaande was. Beelden van de levende doden, de lijken in de straten en nazi's die willekeurig mensen neerschoten lieten hem niet los. Halverwege de Tweede Wereldoorlog probeerde Jan Karski de geallieerden ervan te overtuigen dat de nazi's actief probeerden de joden uit te roeien. Hij wilde dat de geallieerden maatregelen zouden nemen om de nazi's tegen te houden. Hij vertelde het verhaal aan iedereen die hem maar te woord wilde staan, tot president Roosevelt aan toe, maar alleen een joodse vertegenwoordiger in Londen wilde hem geloven. De vrije wereld sloot haar ogen. Het zwijgen van Jan Karski is een krachtig verhaal op de rand tussen fictie en non-fictie, een boek over de morele moed van één man en onze collectieve verantwoordelijkheid voor elkaar. Held-tegen-wilen-dank Jan Karski verandert voor altijd ons beeld van de Tweede Wereldoorlog, zoals eerder Laurent Binet dat deed in HhhH.

NBD|Biblion recensie

Docufiction over de Poolse verzetsheld Jan Karski (1914-2000). Het eerste hoofdstuk geeft een fragmentarische indruk van de film 'Shoah' (1984) van de Franse cineast Claude Lanzmann (1925) en introduceert een geëmotioneerde Karski die zijn afschuw over het leed in het joodse getto van Warschau tracht uit te drukken en hoe hij toentertijd tevergeefs deze boodschap uitdroeg. 'Story of a secret State', het boek dat Karski in 1944 schreef over het bezette Polen en zijn riskante missies is onderwerp van het tweede hoofdstuk. Ook hier komt het heimelijke bezoek aan het getto ter sprake. Haenel (1967) sluit fictioneel af met de overpeinzingen van een ontgoochelde Karski, die aanloopt tegen ambtelijke en politieke inertie, maar gewetensvol zal blijven getuigen. Inmiddels is Haenel fors bekritiseerd. De Franse historica Annette Wieviorka (1948) en vooral Lanzmann verwijten hem misleiding, waar Haenel dan weer de vrijheid van de romancier tegenover stelt. Een intrigerende verstrengeling van feit en fictie, deze roman, in 2009 bekroond met de Prix Interallié en de Prix du roman Fnac. Normale druk.
Menno Gnodde (NBD|Biblion recensie)