Mijn bericht aan de wereld

Samenvatting: Mijn bericht aan de wereld (zoals op de achterkaft)

Mijn bericht aan de wereld, al in 1944 geschreven, is een tijdsdocument van de allereerste orde en het leest als een spannende spionageroman. Wanneer Hitler Polen binnenvalt, vlucht de vijfentwintigjarige Karski met zijn eenheid naar het oosten en loopt recht in de armen van de Russen, die hem aan de Duitsers overleveren. Hij springt uit een veewagon en weet de Poolse verzetsbeweging te bereiken. Vanwege zijn talenkennis en zijn fenomenale geheugen wordt hij ingezet als koerier voor de Poolse regering in ballingschap in Frankrijk. Op verzoek van Joodse partizanen laat hij zich binnensmokkelen in het getto van Warschau en - kapo-uniform - in een concentratiekamp waar hij ooggetuige is van de Jodenvernietiging. In 1942 reist hij dwars door nazi-Duitsland naar Engeland en Marika waar hij Eden en Roosevelt persoonlijk vertelt hoe ongehoord de Duitse tekeergaan in Polen. De suggestiviteit van de beelden en het levendige karakter van de dialogen in dit boek zijn veelvuldig geprezen. Het is een indrukwekkende getuigenis van moed en loyaliteit.

NBD|Biblion recensie

Jan Karski (schuilnaam voor Jan Kozielewski, Lodz 1914) was vanaf 1939 werkzaam als koerier voor de Poolse ondergrondse. In 1943 weet hij naar de Verenigde Staten van Amerika te ontkomen, waar hij door president Roosevelt wordt ontvangen. Hij informeert hem omtrent de jodenvervolging en de concentratiekampen in Europa. Als de Gestapo achter zijn identiteit komt, kan hij niet meer terug. In een hotelkamer in New York schrijft hij 'Mijn bericht aan de wereld'. Het boek verscheen nog tijdens de oorlog in 1944 in een oplage van 400.000 exemplaren en werd later vertaald in het Zweeds, Noors en Frans. De eerste Poolse uitgave verscheen pas in 1999 toen - na de Koude Oorlog - de belangstelling voor de gebeurtenissen voor de Russische bezetting van Polen weer toenam. Deze uitgave verschijnt nu in het Nederlands. Het tijdsdocument is nog even actueel als in 1944 en leest als een spannende spionageroman. In een prima vertaling van Olaf Brenninkmeijer neemt de lezer kennis van het leven van de auteur tijdens de Duitse inval, zijn contacten met de Russen die hem uitleveren aan de Duitsers, zijn ontsnapping, zijn activiteiten als koerier voor de Poolse verzetsbeweging en zijn avontuurlijke reis door Europa op weg naar Engeland.
E. Westerhuis (NBD|Biblion recensie)