Modellisme

Samenvatting: Modellisme (zoals op de achterkaft)

Je neemt iets waar en je verbaast je dat een ander het hoofd ziet. Of je neemt iets waar, het is anders dan je verwachtte, maar je weet niet of je je simpelweg vergiste, of dat je je ideeën kunt repareren of dat je helemaal opnieuw moet beginnen te denken. En als je opnieuw begint, waar haal je dan nieuwe ingrediënten vandaan? En heb je dan iets moois bedacht, je doet je best het te onderbouwen, en anderen zien er het interessante niet van. Mensen blijken heel goed langs elkaar heen te kunnen denken. Zowel in het wetenschappelijke als in het daagse denken spelen al dit soort problemen en daarom worden begrippen als 'waarheid' en 'werkelijkheid' al heel lang bekritiseerd - onder meer door skeptici van allerlei slag. Toch worden deze kwesties het liefst omzeild; hele rijen boeken zijn volgeschreven met pogingen om de door skeptici opgeworpen uitdagingen te weerleggen. In dit boek gaat het andersom. In de gangbare filosofie is door de eeuwen heen skepticisme steeds dichter benaderd doordat telkens weer stukjes van het idee 'waarheid' afgevoerd moest worden - een klein stukje verder gaan ligt eigenlijk voor de hand. Je komt dan terecht in een vorm van skepticisme die veel voordelen heeft: het denken wordt er productiever van en discussies zouden er gezelliger en vruchtbaarder van kunnen worden. De meeste mensen zijn al skeptisch over de ideeën van andersdenkenden - en die kritische benadering verdienen ook de eigen ideeën.

NBD|Biblion recensie

In 1980 werd in Utrecht een kleinschalige uitgeverij opgericht, Atalanta, door een kleine alternatieve woongroep. Alles gebeurt in eigen beheer: ontwerpen, schrijven, drukken op kringlooppapier en verspreiden. Uit de teksten, maar ook uit allerlei andere activiteiten, spreekt een groot idealisme: de wereld kan zoveel mooier en het denken zoveel dieper. Daarbij wordt wijsgerige verdieping niet geschuwd, zie bijvoorbeeld de 'Stoïsche notities' (2008)* van Rymke Wiersma, en nu ook dit boekje 'Modellisme' van Weia Reinboud. De centrale gedachte van 'Modellisme' is, dat het leven zoveel prettiger en menselijker wordt als je afziet van het om je heen slaan met zware woorden als 'waarheid' en 'werkelijkheid', en ruimte maakt voor de gedachte dat iedereen denkt in modellen, die elkaar niet uitsluiten maar juist kunnen bevruchten. Dat wordt toegelicht aan de hand van de geschiedenis van het wijsgerig scepticisme, met uiteraard veel aandacht voor Hume en Popper. Met noten en een beknopte literatuurlijst.
Dr. D.G. van der Steen (NBD|Biblion recensie)