Spreuken / Deel 2

Samenvatting: Spreuken / Deel 2 (zoals op de achterkaft)

Spreuken 10:1-22:16 bevat een verzameling van 375 spreuken. Het is geen verzameling spreekwoorden al zijn sommige spreuken spreekwoorden geworden en zal soms ook een spreekwoord aan een spreuk ten grondslag hebben gelegen. Een spreuk is zeer beknopt, bijna nooit meer dan twee regels. Hij staat op zichzelf, maar de plaats waar hij staat is niet toevallig. Iedere spreuk wordt in het boek apart behandeld maar steeds wordt een mogelijke samenhang met andere spreuken onderzocht. Verwantschap met Egyptische wijsheidsteksten en met andere spreukenverzamelingen uit het Oude Nabije Oosten, zoals uit het oude Soemerië, wordt nagegaan. Ook aan de oude Griekse vertaling, die nogal vrij met de tekst is omgegaan, wordt aandacht besteed. De spreuken hebben betrekking op allerlei aspecten van het leven, over hoe je omgaat met je kinderen maar ook hoe je je vee behandelt. Een wijze levenshouding moet geleerd worden en zal een mens gelukkig maken. Het leven is kostbaar en het moet in harmonie met de eigen omgeving en God geleefd worden. Morele orde brengt harmonie in mens en maatschappij. Een verstoring van die orde zal van voorbijgaande aard zijn. Hoewel de spreuken in de eerste plaats voor de opvoeding bedoeld zijn, bieden zij als het ware een kompas voor het hele leven door. De opvoeder moet een onwankelbaar geloof in de triomf van wijsheid en rechtvaardigheid hebben, kortom een optimist zijn. Wijsheid en rechtvaardigheid vormen dan ook de leidraad in dit tweede deel van het Boek Spreuken.

NBD|Biblion recensie

Het oudtestamentische bijbelboek Spreuken bevat verschillende verzamelingen spreuken over diverse onderwerpen. Het zijn geen spreekwoorden, ook al lijken sommige spreuken daar wel op of zijn ze dat oorspronkelijk geweest. Het zijn vooral teksten waarin levenservaring en wijsheid zijn samengebald, bijeengebracht voor de opvoeding van de (jonge) mens. Dit tweede commentaardeel (van drie) op de hoofdstukken 10-22:16 begint met een korte, algemene inleiding waarin aandacht wordt besteed aan de herkomst, het verzamelen, de ordening en het redigeren van dit cluster met 375 spreuken. Daarna volgt per spreukengroep een summiere inleiding, waarna per spreuk de tekst literair en taalkundig wordt geanalyseerd. Een enkele maal is er een excurs voor een uitdieping van een bepaald thema. Dit commentaar wijkt qua opzet af van het eerste deel (1996)* omdat de verzameling spreuken verschilt en omdat de auteur, Nederlands-hervormd, de paragraaf gericht op de verkondiging hier achterwege moest laten. Een commentaar dat gezien de moeilijkheidsgraad vooral voor vakexegeten is bestemd.
W.H.J. van Stiphout (NBD|Biblion recensie)