Verbeter de wereld, begin bij de opvoeding

Samenvatting: Verbeter de wereld, begin bij de opvoeding (zoals op de achterkaft)

De manier waarop kinderen worden grootgebracht heeft niet alleen invloed op hun eigen leven, maar ook op de manier waarop samenlevingen functioneren. Beroemde pedagogen, zoals Dewey, Montessori en Freire legden een direct verband tussen de sociale en politieke misstanden uit hun tijd en de manier waarop kinderen werden opgevoed. Aan de analyse ontleenden ze de ambitie om met behulp van pedagogische hervormingen de wereld te verbeteren. Om allerlei reden is het tegenwoordig echter niet meer hip om opvoeding en de toestand in de wereld met elkaar te verbinden. Opvoeding is een individueel project, een soort gedragstherapie geworden. Micha de Winter stelt dat het in opvoeding, onderwijs en jeugdbeleid om veel meer gaat dan gedrag. Volwassenen moeten bijvoorbeeld aan kinderen en jongeren leren wat het betekent om te leven in een democratische samenleving waarin mensen het recht hebben op een eigen identiteit, maar waarin ze anderen dan ook datzelfde recht moeten gunnen. En ze moeten hen leren hoe ze weerstand kunnen bieden tegen het verleidelijke wij - zij - denken, dat enerzijds een veilig gevoel van verbondenheid geeft, maar dat anderzijds het risico van dehumanisering en uitsluiting met zich meebrengt. Zulke opvoedingstaken maken een 'pedagogische civil society' nodig waarin socialisatie óók een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van burgers is.

NBD|Biblion recensie

Opvoedkunde en de bestudering ervan hebben een rol als het gaat om wereldvraagstukken als democratisch burgerschap, humaniteit en vrijheid. In een zestal samenhangende essays wordt deze stelling onderbouwd. De eerste twee gaan over het jeugdbeleid en de geschiedenis daarvan, waarbij het politieke debat de ene keer uitgaat van de aanpak van verdorven kinderen en hun ouders en de andere keer van het bestrijden van sociale problemen. Vervolgens wordt het probleem van de kindermishandeling in een breder kader geplaatst en wordt het begrip pedagogische civil society geïntroduceerd als een pleidooi voor een gemeenschappelijke aanpak en het versterken van verbindingen tussen jong en oud in hun woonomgeving. De laatste twee behandelen de rol van opvoeding en onderwijs in relatie tot het belang van de democratische rechtstaat en de vraag of zij ook een bijdrage kunnen leveren bij het tegengaan van verwerpelijke verschijnselen die zijn gericht tegen bevolkingsgroepen. Voor iedereen die belangstelling heeft voor de betekenis en plaats van de opvoedkunde in deze tijd biedt dit boek allerlei nieuwe perspectieven.
Drs. P.C.B. de Jager (NBD|Biblion recensie)