Wanden van de werkelijkheid

Samenvatting: Wanden van de werkelijkheid (zoals op de achterkaft)

Weinig woorden maar. De late oudheid lijkt zich terug te trekken in stilte. Toch merkte al Nietzsche op dat het niet de stemmen waren van Plato of Aristoteles die klonken in Athene, noch die van Cicero of Seneca in Rome, die ons bereikten. Terwijl een wereld te onder ging, die van het rijk en haar recht, de antieke filosofie en het antieke heidendom en christendom, beschaving en man vrouw verhouding, nam deze juist in die laatste eeuwen de beslissende vormen aan. De middeleeuwse en onze moderne wereld stoelen op de late oudheid. Fascinerende thema's zijn het verdwijnen van de grond onder de voeten van de filosofie, het Grieks; de geboorte van de tijd als slechts tijdelijk hier en nu; de val van het vlees; de rol van de vrouw; en de naderende dood. De wanden van de werkelijkheid worden nadrukkelijker en nauwer.

NBD|Biblion recensie

De moderne filosofie als dimensie van het proces van modernisering en secularisatie bekritiseert c.q. breekt met de dominante metafysische insteek van de traditionele filosofie. Ze zoekt naar reflectie op de concreetheid in haar tijd-ruimtelijke presentie. In een beeldende slogan: het hemelse baldakijn raakt verscheurd. Deze studie situeert de bepaling van de textuur van dat hemelse baldakijn in de geschiedenis in de eerste zeven eeuwen van onze jaartelling, de tijd van het laatklassieke denken en de doorbraak van het christendom. Ze doet dat aan de hand van een levendige presentatie van tien belangrijke theologen en filosofen, en hun visie op tijd en geschiedenis, immanentie en transcendentie, aarde en hemel. Rode draad is de pregnante oud-christelijke slogan: verlangen naar het hemelse en het aardse verachten. Maar welke denkbeelden dienen dat streven zodanig dat het meer is dan (cultuur)pessimisme, maar zijn eigen redelijkheid, logica en geloofwaardigheid krijgt? De behandelde denkers maken de tijdelijkheid los uit haar kosmische oneindigheid, reduceren haar tot pure tijdelijkheid. Ze streven naar wat de actualiteit transcendeert in de rede, zeker als ze bijbelse bronnen in idealistisch perspectief actualiseren. De auteur doceert filosofie en ethiek aan Fontys in Eindhoven.
dr. P.A.A.H.M. v. Gennip (NBD|Biblion recensie)